Γράφει ο Καθηγητής Γιώργος Πιπερόπουλος
ΔΕΝ υποτιμώ το Euro group και τα συναφή προβλήματα ανέργων, εργαζομένων και συνταξιούχων αλλά, εξαιτίας των πρόσφατων θανάτων, σήμερα θα επικεντρωθώ στην «επάρατο».
Καθώς πολλοί συμπατριώτες μας ήδη βιώνουν το ‘τελικό στάδιο’ καρκίνου και οι οικογένειές τους βρίσκονται σε απόγνωση καταθέτω σήμερα στα αγαπημένα μας blogs μερικές σκέψεις ελπίζοντας να φανούν χρήσιμες σε όσους αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.
Είναι πικρή η διαπίστωση ότι καμιά κοινωνία δεν προετοιμάζει τα άτομα για τις ψυχοκοινωνικές διαστάσεις του τραγικού ρόλου του καρκινοπαθούς τελικού σταδίου μολονότι μέσα στις επόμενες δεκαετίες 20-25% Ελλήνων και άλλων Ευρωπαίων θα πεθάνουν από κάποια ανίατη μορφή καρκίνου.
Σε μια σχηματική παράσταση καρκινοπαθών τελικού σταδίου, συγγενών τους και μελών του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού διαπιστώνουμε ότι:
- στο κέντρο ομόκεντρων κύκλων βρίσκεται το άτομο, στην περιφέρεια βρίσκονται, ανάλογα με το βαθμό συγγένειας και το βαθμό "ταύτισης" οι συγγενείς και,
- στην ίδια βιωματική θέση με τον καρκινοπαθή, σε μια άλλη σειρά ομόκεντρων κύκλων, βρίσκονται θεράποντες ιατροί και νοσηλεύτριες που φροντίζουν το άτομο.
Συγγενείς και ιατρονοσηλευτικό προσωπικό καθημερινά επιστρατεύουν συγκεκριμένους μηχανισμούς «άμυνας του εγώ» για τη δική τους ομαλή επιβίωση και διατήρηση ψυχικής ισορροπίας όπως κάνουν και τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας στήριξης του ασθενούς.
Ερευνητικές προσπάθειες έχουν αναδείξει το γεγονός ότι ο ίδιος ο ασθενής από την στιγμή που θα μάθει ή θα διαισθανθεί ότι βρίσκεται στο τελικό στάδιο ενός καρκίνου βιώνει τρία επίπεδα συναισθηματικών αντιδράσεων :
Το πρώτο, είναι σύντομο, χαρακτηρίζεται από σοκ, φόβο και κατάθλιψη. Στη μετωπική αντιπαράθεση με την σκληρή πραγματικότητα ότι «εδώ τελειώνει το ταξίδι» στη γη, η δημιουργία τέτοιων συναισθηματικών αντιδράσεων είναι εύλογη για κάθε άνθρωπο .
Στο δεύτερο εναλλάσσονται συναισθήματα άρνησης της πραγματικότητας και θρήνου και μαζί σπασμωδική συμπεριφορά "προγραμματισμού" των τελικών φάσεων της ζωής του ατόμου ή ακόμη και φρενήρης δραστηριοποίηση και ενεργητικότητα χωρίς όμως ουσιαστικό στόχο ή και νόημα. Ο μηχανισμός άμυνας του "εγώ" όπως αυτός της άρνησης της πραγματικότητας ενεργοποιείται για να μετριασθεί το σοκ της πιο σκληρής από όλες τις πραγματικότητες που αντιμετωπίζουμε οι άνθρωποι καθημερινά - ότι είμαστε εφήμερα όντα - ότι μας κατατρέχει η άδικη μοίρας που επικεντρώνεται στο δραματικό γεγονός του προσωπικού μας θανάτου.
Στο τρίτο έρχεται η αποδοχή του επερχόμενου μοιραίου και μαζί μια εμφανής προθυμία και υπακοή του ατόμου στη θεραπευτική αγωγή και στο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό. Πολλά άτομα στο στάδιο αυτό συμπεριφέρονται ως "υπάκουα και φρόνιμα παιδιά" μια ιδιότυπη πραγματικότητα που με την ποιητική άδεια της ψυχοδυναμικής ερμηνευτικής ανάλυσης θα μπορούσε να θεωρηθεί ως έκφραση τελικής ελπίδας ότι «εφόσον είμαστε υπάκουοι ίσως υπάρξει κάποια αμοιβή, γιατί όχι και με την μορφή της σωτηρίας από κάποιο θαυματουργό φάρμακο που μπορεί να προκύψει την τελευταία στιγμή προλαβαίνοντας το μοιραίο.»
Η ελπίδα, πάντοτε, πεθαίνει τελευταία....
Στην αντιμετώπιση του μοιραίου η Dr Kubler-Ross διαφοροποίησε τα ακόλουθα πέντε στάδια συναισθηματικών αντιδράσεων που είναι :
