Οδυσσέας Ελύτης «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της
Αλβανίας» (1945)
Η εμπειρία του ελληνοϊταλικού πολέμου σηματοδοτεί μια καθοριστική αλλαγή
για τον Οδυσσέα Ελύτη, που συμμετείχε στον πόλεμο αυτό ως ανθυπολοχαγός και
γνώρισε από κοντά την απάνθρωπη σκληρότητα του πολέμου και τον ανείπωτο πόνο
που γεννά. Ο Ελύτης περνά μέσα από τα τραγικά αυτά βιώματα στην περίοδο της
ωριμότητας, και προσφέρει μερικές από τις συγκλονιστικότερες σελίδες της
νεοελληνικής λογοτεχνίας για ό,τι συνιστά έναν πόνο τόσο βαθύ που μόνο η τυφλή
μοίρα των πολεμικών συρράξεων μπορεί να προκαλέσει∙ ένας νέος ανθυπολοχαγός
γεμάτος ζωή, που όμως δεν πρόλαβε να ζήσει, βρίσκεται στο κέντρο του
ενδιαφέροντος. Ένα ποίημα ηρωικό, μα πέρα ως πέρα αντιπολεμικό, που εστιάζει
στην απώλεια και το θρήνο του ενός, για να αναδείξει όσο γίνεται πληρέστερα τον
αντίκτυπο αυτού και κάθε άλλου πολέμου.
[Στις 3 το πρωί της 28 Οκτωβρίου 1940 ο Ιταλός πρεσβευτής Grazzi
επισκέπτεται τον Έλληνα πρωθυπουργό, τον αφυπνίζει και του επιδίδει
τελεσίγραφο, σύμφωνα με το οποίο η Ιταλία, για να εξασφαλιστεί, απαιτεί να
καταλάβει βάσεις και άλλα σημεία του ελληνικού εδάφους, που θα κρίνει αναγκαία
και τα οποία θα χρησιμοποιήσει ως το τέλος του μεγάλου πολέμου. Η απάντηση
έπρεπε να δοθεί μέχρι της 6 πρωινής. Ο Μεταξάς απορρίπτει αμέσως το
τελεσίγραφο, λέγοντας «Alors, c’est la guerre» (Λοιπόν, έχουμε πόλεμο).
Η Ελλάδα πια βρίσκεται σε πόλεμο με την Ιταλία.]
