Θέατρο με ξυλόσομπα

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ

Τίποτα δεν προϊδεάζει περνώντας τη σιδερένια πόρτα του προαυλίου του «σκονισμένου» νεοκλασικού, στη Θυάμιδος 7, στον Κολωνό, για την ατόφια συγκίνηση που μεταγγίζεται στις αίθουσες του πρώτου ορόφου του.

Η ζωή Τούντα και ο Κωνσταντίνος Καρβουνιάρης ανάμεσα σε φωτογραφίες αληθινών προγόνων τους Αναβιώνοντας θεατρικά, μέσα στο παλιό αθηναϊκό σπίτι, ο Ηλίας Κουνέλας τη συγκλονιστική τριλογία του Σερβο-Ούγγρου Ντανίλο Κις «Το οικογενειακό μου τσίρκο» δεν έστησε μια στερεότυπη παράσταση. Ούτε καν το θεατή απέναντι από τον ηθοποιό.
Βίωμα του κοινού
Προτού σε αγγίξει το δυνατό κύμα της μνήμης και του αισθήματος της απώλειας από το πατρικό σπίτι, σε υποδέχεται η ζεστασιά μιας παλιάς ξυλόσομπας. Μετά τα πρώτα λεπτά της παράστασης «Κήπος Στάχτες» -όπως τιτλοφορείται η θεατροποίηση του λογοτεχνικού έργου-, οι 20 θεατές, που παρακολουθούν τη μαμά του Κις να ετοιμάζει ζεστό γάλα με μέλι για τον κανακάρη της, αισθάνονται μάλλον επισκέπτες σε σπίτι συγγενών παρά κοινό σε κάποιο θέατρο. Οχι αναίτια.
Το βίωμα του Κις, επιστρέφοντας με αντιφατικά συναισθήματα στο πατρικό σπίτι που σήμερα έχει γίνει... στάχτες (πολυώροφη πολυκατοικία, για την ακρίβεια), ο σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής το έκανε και δικό του. Ολα τα κάδρα των προγόνων του, που κρέμονται στους τοίχους του σπιτιού, είναι φωτογραφίες αληθινών συγγενών του ηθοποιού και των συνεργατών του. Η βιωματικότητα δεν σταματά εδώ σε αυτή τη φορτισμένη συγκινησιακά δουλειά που αναβιώνει σε ένα σπίτι ακατοίκητο από το 1970, το οποίο έχει αναγεννηθεί. Στα ψηλοτάβανα δωμάτιά του έχει στηθεί ένα κανονικό νοικοκυριό εποχής, λουτρό με σκάφη, κουζίνα με ανάλογα σκεύη, ντουλάπα με ρουχισμό και μία ραπτομηχανή Singer που ακόμα γαζώνει.
Ο Κουνέλας επέλεξε να δουλέψει το συγκεκριμένο έργο, στο οποίο περιγράφεται η ανθρώπινη περιπέτεια διαχρονικά, γιατί του θύμισε τη δική του ζωή και τα δικά του παιδικά χρόνια. «Γεννήθηκα στο Μπελογιάννη της Ουγγαρίας. Και οι δύο παπούδες μου ήταν αντάρτες, οι οποίοι κατέληξαν στην Ουγγαρία. Εγώ είμαι τρίτη γενιά προσφύγων. Ξέρω πώς αισθάνεσαι όταν ξεριζώνεσαι από κάπου, ξέρω τι σημαίνει σύγχυση ταυτότητας».
Κάποια στιγμή ο ηθοποιός εμφανίζει στην παράσταση ένα κόκκινο σακάκι. Ανήκε στον παππού του, που σήμερα ζει στα Σκόπια («Το φόραγε στο γάμο των γονιών μου»). «Δεν θέλω να γίνει σκόνη. Δεν θέλω να πολτοποιηθεί», λέει ο ηθοποιός, ενώ το δείχνει, το φορά και μας κοιτά στα μάτια.
Προσωπική έκθεση
«Ηθελα να αναδυθεί στην παράσταση η ενεργητική πηγή της απώλειας. Να δείξω ότι τίποτα δεν χάνεται. Ηθελα να συνδεθεί ο κόσμος με το παρελθόν. Το πρόβλημα είναι ότι νομίζουμε πως δεν υπήρξε κανένας πριν από εμάς».
Τόλμησε να ενώσει ένα κομμάτι της βιογραφίας του με τη βιογραφία του Κις: «Πιστεύω στην προσωπική έκθεση μέσα από την τέχνη. Δεν ενδιαφέρει κανέναν το πώς παίζεται ένας ρόλος. Πρέπει να μιλήσουμε προσωπικά στο θεατή ειδικά στην εποχή που ζούμε. Θέλω ο θεατής να νιώσει λίγο υπερβατικά, να σκεφτεί λίγο μακρύτερα», λέει.
Αλλωστε, όπως διαπιστώνει και ο Κις στην τριλογία του την οποία αναπαράγουν οι ηθοποιοί (μαζί με τον Κουνέλα, εξαίρετοι η Ζωή Τούντα και ο Κωνσταντίνος Καρβουνιάρης): «Είμαστε μάρτυρες της μεγάλης κατάπτωσης όλων των αξιών».
Κάτι που δεν μας «μαρτυρά» κανείς είναι ότι το έργο του Κις εμβολίζεται από ποίηση του Αρσένι Ταρκόφσκι και του Γιάνος Σπιλίνσκι, μετανοημένου δήμιου των ναζί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου θανατώθηκε ο λάτρης της ζωής, πότης και ποιητής πατέρας του Ντανίλο Κις. Η παράσταση στηρίζεται απολύτως στη μετάφραση της Γκάγκας Ρόσιτς και της Μαρίας Κεσίνη. Αξίζουν βραβείο.
info:
Παραστάσεις: Κάθε Παρασκευή με Τρίτη στις 9 μ.μ. Είσοδος ελεύθερη, με προαιρετική συνεισφορά. Διεύθυνση: Θυάμιδος 7, Κολωνός (κάθετη στις Ναυπλίου και Αργους). Πληροφορίες και κρατήσεις: 6955560403.

enet.gr