Τρεις μέρες στα Σέρρας…

Η ευγενική πρωτοβουλία της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών να με τιμήσει για την πολύχρονη συμβολή μου στην έρευνα, μελέτη και προβολή του λαϊκού πολιτισμού της περιοχής, όπως αναγράφεται στην καλλιτεχνική πλακέτα που μού απένειμε ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Ιωάννης Μωυσιάδης, τον οποίο και από τις στήλες του έγκριτου «Παρατηρητή» θερμά ευχαριστώ, μού έδωσε τη δυνατότητα να παρακολουθήσω το αξιολογότατο Συνέδριο «Ιστορία της Διοίκησης και των θεσμών των Σερρών 1870-1936», μέλος μάλιστα του προεδρείου στην πρώτη συνεδρία και μέλος της Τιμητικής Επιτροπής, δύο πρόσθετοι λόγοι εγκάρδιων ευχαριστιών.

Το Συνέδριο, όπως είναι βέβαια γνωστό, πραγματοποιήθηκε (10-13 Μαΐου) από την Π.Ε.Σ. σε συνεργασία με την Ε.Μ.Ε.Ι.Σ. (Πρόεδρος: Δ. Δημούδης), με μία αρτίως συγκροτημένη Οργανωτική Επιτροπή (Α. Φραγκεδάκης, Α. Μπασδάνης, Β. Βαφειάδης, Τ. Πετρίδης, Θ. Ανδρονίδης, Στ. Καρδιτσάς, Λίνα Σταθάκη) και με άψογη γραμματειακή υποστήριξη (Δάφνη Ψαρρά, Γεωργία Καβάζη, Χαρά Τζαβέλλα).
Στο τριήμερο του Συνεδρίου μού δόθηκε επιπλέον η ευκαιρία για επισκέψεις σε δύο διαφορετικούς χώρους, με δικό του λαογραφικό ενδιαφέρον ο καθένας.

Η πρώτη επίσκεψη, συντροφιά με τους Συνέδρους κυρίες Μαριάννα Κολυβά και Ελισάβετ Κοντογιώργη και με τον διαπρεπή Σερραίο Οφθαλμίατρο Δρα Στ. Καρδιτσά, έγινε στο Μουσείο Καπνού στην Πεντάπολη και πραγματοποιήθηκε με πρόσκληση του κ. Αποστόλου Μελισσά, γεωπόνου με ιδιαίτερη ευαισθησία σε πολιτιστικά θέματα. Θα λέγαμε ότι και χρονικά ήταν επίκαιρη η επίσκεψη αυτή, δεδομένης της Διεθνούς Ημέρας των Μουσείων την 18η Μαΐου.

Πρόκειται για τον πυρήνα ενός εν δυνάμει εξειδικευμένου μουσείου σε διώροφο παραδοσιακό κτήριο του 1920, με ποικίλα αντικείμενα που δίδουν μιαν ικανοποιητική εικόνα της καπνοκαλλιέργειας, η οποία για δεκαετίες στάθηκε βασικός οικονομικός παράγοντας της περιοχής, με καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της τοπικής ζωής.

Η προσπάθεια αυτή ευκταίο θα ήταν να υιοθετηθεί από την ευρύτερη περιοχή ώστε να καταστεί δυνατή η δημιουργία ενός πολυδύναμου κέντρου προβολής όχι μόνο της καπνοκαλλιέργειας αλλά και ευρύτερα του τοπικού πολιτισμού των Νταρνακοχωρίων, καθώς η παραγωγή και επεξεργασία του καπνού συνδέεται με βασικά στοιχεία της ταυτότητάς τους, όπως αναφέρεται σε έγγραφο του Δήμου Εμμανουήλ Παπά προς το Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, για επιστημονική αρωγή.

Η δεύτερη επίσκεψη, συντροφιά με πολλούς Συνέδρους – Κυριακή πρωί μετά την προγραμματισμένη «στρογγυλή τράπεζα» - έγινε στην ιστορική άμα δε και πολύπαθη Μονή του Τιμίου Προδρόμου, το θρησκευτικό αγλάισμα της ευρύτερης περιοχής των Σερρών αλλά και του Βορειοελλαδικού χώρου γενικότερα, για ένα ευλαβικό προσκύνημα, δίδοντας συγχρόνως τη δυνατότητα να αντιληφθούμε, ιδίοις όμμασι, τη συντελούμενη εργώδη προσπάθεια ανακαίνισης του κτηριακού συγκροτήματος και διατήρησης του μνημειακού ιστού και της ιστορικής του σημασίας, παράλληλα με το συντελούμενο φιλανθρωπικό έργο από την Καθηγουμένη Φεβρωνία Μοναχή και τη συνοδεία αυτής.

Μπορέσαμε επίσης, στο πλαίσιο της πρόθυμης ξενάγησης της Μονής, να επισκεφθούμε και τους αποθηκευτικούς χώρους με αντιπροσωπευτικά υλικά τεκμήρια μοναχικής ζωής (τεράστια βαρέλια, καζάνια, σκεύη μαγειρικής κ.π.ά.), τα οποία συγκροτούν ένα αξιόλογο μουσείο. Αντικείμενα που μπόρεσαν να διασωθούν από την καταστρεπτική πυρκαγιά της αποφράδας 13ης Δεκεμβρίου του 2010.

Προσωπικά ένιωσα πόνο ψυχής όταν αντίκρισα ερειπωμένο το διώροφο Δεσποτικό, όπου, είχα τιμητικά φιλοξενηθεί πριν από αρκετά χρόνια, με εντονότατες αείποτε τις αναμνήσεις από έναν κατανυκτικό, όπως εκείνον χώρο, με αχνό φωτισμό των εικόνων από το τρεμόσβημα των καντηλιών και από το υποβλητικό φυσικό τοπίο με ροή γάργαρου νερού, θρόισμα φύλλων, κοασμό βατράχων, κελάηδημα πουλιών.

Τρεις μέρες στα Σέρρας…Τρεις μέρες Μαΐου φορτισμένες από συγκίνηση και νοσταλγικές αναμνήσεις από έναν άλλο Μάιο που, από τον διαχρονικά καταξιωμένο ιστορικά και πολιτιστικά Σερραϊκό χώρο, ξεκίνησα την ερευνητική – επιστημονική μου δραστηριότητα.
Μάιος τώρα, Μάιος και τότε, με μια μικρή διαφορά στην απεραντοσύνη του χρόνου: τότε το ημερολόγιο έγραφε 1963, τώρα γράφει 2013. Μια απόσταση μισού αιώνα, που γεφύρωσε η τωρινή τιμητική εκδήλωση, με ένα ευοίωνο μάλιστα μήνυμα, που πηγάζει από τη χρονική συγκυρία της.
Δρ Γεώργ. Ν. Αικατερινίδης
τ. Δ/ντής ερευνών Κέντρου Λαογραφίας
Ακαδημίας Αθηνών

Φωτογραφίες:

ΠΗΓΗ serresparatiritis.gr